fbpx

Toksik Bir Yönetici ile Çalıştığımızı Nasıl Anlarız? Nasıl Başa Çıkarız?

Yıkıcı davranışları, etkisiz ve tek taraflı iletişimleri ile çalışanların motivasyonunu düşüren, verimliliğini azaltarak işten çıkma noktasına getiren toksik yöneticilerle her organizasyonda karşılaşılabilmektedir. Gallup Araştırma Şirketi tarafından yapılan bir araştırmada, çalışanların %50’sinin profesyonel yaşamlarında en az bir kez toksik bir yönetici ile karşılaştıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Kişilikleri ve tarzları nedeniyle, stresi ve endişeyi artırarak özgüveni yerle bir eden bu yöneticiler organizasyonların en büyük sorunlarından biridir. Bulundukları konumu korumak için de üst yönetime verdikleri bilgiler ve raporlamalar hep kendi bakış açıları üzerindendir. Üst yönetimler de detay bilgiyi bu şekilde aldıklarından organizasyondaki olumsuz durumların oluşması ve büyümesinde bilmeden aracı konumuna gelmektedirler. Güçlü kişilikleri sayesinde kısa vadede kötü niyetlerini gizleyebilmektedirler. Ancak orta ve uzun vadede, organizasyonlar için ciddi tehlike oluşturmaktadırlar.

Bir yöneticinin toksik, yani zehirli olduğunu anlamak çok kolay değildir. Bununla birlikte davranış biçimlerinden dolayı çalışanlar üzerindeki etkilerinden bunu anlamak mümkündür. Ancak belirtmek gerekir ki; toksik yöneticiler kendilerini toksik olarak görmezler ve her durumda haklı olduklarını göstermeye çalışırlar.

Toksik yöneticilerin kişilik özellikleri; beceriksiz, şikâyetçi, sorumluluk almak istemeyen, ahlaki değerleri zayıf, hırs yapan, bencil, kibirli, cimri, dürüst davranmayan, art niyetli, görevini kötüye kullanan olarak sıralanabilir. Öte yandan; yüksek sesli konuşan, kararlı ve sürekli talep eden konumda olan bir yönetici, toksik olmayacağı gibi naif ve samimi tavırları olan bir yönetici ise toksik olabilmektedir. Yani toksik olma durumunu belirlemek ilk bakışta anlaşılabilecek bir şey değildir ve kişilerin üzerinde yarattığı sonuçlar üzerinden değerlendirmek gerekmektedir.

Toksik yöneticiler, sıkı kontrol mekanizmasını kullanarak kişilerin yaratıcılıklarını önce sınırlayıp sonra yok ederler. Bilgi ve iletişim ağını kendi kontrolleri altında tutarak, çalışanların birbirleri ile olan ilişkilerini sınırlandırır ve soyutlarlar. İlişkilerin soyut hale gelmesi ile birlikte güven duygusu azalır ve buna bağlı olarak çalışan ilişkilerinin azalmasını sağlarlar.

İlgini çekebilir: İş Hayatında Duyulan Tatminsizliğin 6 Sebebi

Toksik yöneticiler hangi ortak özellikleri taşırlar?

Peki bir çalışan olarak yöneticimizin toksik yani zehirli olduğunu nasıl anlayabiliriz?

  1. Küçük düşürücü davranışlar sergilerler.
  2. Hataları ön plana çıkarırlar.
  3. Olumsuz geri bildirimlere karşı savunmaya geçer ve agresif hale gelirler.
  4. Diğerleri üzerinde güç kullanmayı severler ve bundan kaçınmazlar,
  5. Hakarete varan, utandıran ve tepeden bakan sözler söylemekten çekinmezler,
  6. Vicdani ve ahlaki yönleri gelişmemiş olduğundan bulundukları mevkiyi kaybetmemek için her şeyi yaparlar,
  7. Övülmeyi severler ve etraflarında bu tür çalışanları barındırırlar.
  8. Tutarsız davranışlar ve sözler sarfederler. Ne zaman övüp, ne zaman ve neye tepki göstereceğini tahmin etmek zordur.
  9. Çalışanlarını yakından izlerler ve sürekli kontrol altında tutarlar ve elde ettikleri özel bilgileri kişilere karşı kullanırlar.
  10. Birebir görüşmede dostane yaklaşırlar ancak arkanızdan çok farklı davranış sergilerler.
  11. Kendi yetersizliğini fark eden kişileri, kontrol edilmesi ve sindirilmesi gereken hedef olarak görürler,
  12. Hedef aldıkları kişileri diğer çalışanlara hedef göstererek kışkırtırlar,
  13. Kişilere iftira atarak diğer çalışanlara da bunları gerçekmiş gibi empoze ederler,
  14. Öfke patlaması yaşayarak, bağırıp çağırarak çalışanları sindirmeye çalışırlar.
  15. Çalışanları kendinden olan ve kendinden olmayanlar şeklinde sınıflandırırlar ve kendinden olanları hep yakınında tutarlar.

Aslında toksik yöneticilerin dertleri kendisini onaylayan kişilerle değil kendisini tecrübe, bilgi, yetenek ve kişilik özellikleri olarak üstün gördüğü kişilerledir.

İlgini çekebilir: İçe Dönükler Kariyerlerini İyileştirmek İçin Neler Yapmalı?

Toksik bir yönetici ile çalıştığınızı anladıktan sonra nasıl devam etmelisiniz?

Kararınızı verin

Öncelikle yapmanız gereken, kalmak veya gitmek üzerine düşünerek mevcut seçenekleri değerlendirmeniz. Kapana kısılıp kısılmadığınızı hatırlayın. Ne kadar baskı altında olduğunuzu ve mevcut durumun sizin üzerinizde gerek zihinsel, gerekse fiziksel olarak ne kadar etki yarattığını değerlendirin. Eğer kararınız kalıp devam etmek üzerine ise; bu durumdan zihinsel sağlığınız etkileneceği için başa çıkma stratejileri geliştirmeniz gerekecektir.

İşinize odaklanın

Kararınız kalmak üzerine olduğunda yapacağınız şey işinize odaklanmak olmalıdır. İşinizi iyi yapmak üzerine bir hedef belirlemelisiniz. Kurbanlık düşüncelerinden sıyrılın. Yöneticinizin size verdiği işlere odaklanarak mümkün olduğunca iyi performans göstermek üzerine çalışmalısınız. Yöneticiler sizin kendileri hakkındaki düşüncelerinizle zerre kadar ilgilenmezler. Ondan ne kadar hoşlanmadığınız, genellikle yöneticinizin umrunda dahi değildir. İşinizi iyi yaptığınız takdirde sizi daha az hedef olarak görmesine sebep olacaksınız. Bu sayede yöneticinizin, üst yöneticiler tarafından takdir edilmesini hatta yükselmesini sağlayabilirsiniz ki sizden uzakta yükselmesi hiç de fena bir fikir gibi durmuyor.

Sınırlarınızı koruyun

Kibar, dürüst, net ve aynı zamanda mesafeli olun. Güvenli bir mesafe, sizi olası olumsuz etkilerden koruyacaktır.

Bir kayıt defteriniz olsun

Mevcut durumda baskı altında, güvensiz ve taciz edici davranışlar içerisindeyseniz detaylı kayıt tutmalısınız. Abartısız ve doğru kayıtlar olmak kaydıyla ispatlanabilir belgelerin olduğu belgeler sizi güçlü kılacak, olası tersliklerden koruyacaktır. Bununla birlikte; taciz altında olduğunuzu hissediyorsanız bu durumu asla kabul etmeyin ve üst yöneticilere raporlamaktan çekinmeyin.

Hiçbir durum sonsuz değildir

Her şeye rağmen, gücü elinde bulundurma arzusunda olan yöneticilerin bu tavırlarından dolayı aslında sık sık pozisyon değiştirdiklerini söylemek mümkündür. İçinde bulunduğunuz durum ne kadar can sıkıcı olursa olsun çok uzun süre uğraşacağınız anlamına gelmez. Bu nedenle siz, başarınızı sürekli kılmak için bu süre içerisinde yeteneklerinizi ve bağlantılarınızı geliştirmeye odaklanmalısınız.

Unutmayın ki bu tür yöneticiler, üst yönetime kendilerini farklı yansıtmaktadırlar ve insanları manipüle etme konusunda oldukça başarılıdırlar. Eğer varlığınızı mevcut iş yerinde sürdürmek istiyorsanız, doğru bir stratejiyle toksik bir yönetici ile baş etmek mümkündür.

Yardımcı kaynaklar:

  • Wicker, M. (1996). Toxic leaders: When organizations go bad. Westport, CT: Praeger
  • Kusy M, Holloway E (2009) Toxic Workplace! Managing Toxic Personalities and Their   Systems of Power, John Wiley & Sons, Inc.
  • Blumen J L (2004) The Allure of Toxic Leaders, Oxford University Press
Sevgiyi yayalım! Paylaş:

Akademisyen, İş yaşamının insani yönünü irdeleyen çeyrek asırlık bir İK profesyoneli. Bütünsel Yaşam Koçluğu, Farkındalık Koçluğu ve Kariyer Koçluğu çalışmaları halen devam etmektedir. Hayatta başımıza gelenlerin sonuçlarından çok, nedenleriyle ilgilenen bir "Ayurveda" takipçisi... Marmara Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi'nde lisans ve iki yüksek lisans derecesine sahip; Yeni İnsan Kaynakları Yönetimi Yaklaşımları, Farklılıkların Yönetimi, Çalışma Hayatında Zor İnsanlarla Başa Çıkma Yöntemleri, Kendini Gerçekleştirme, Etkili İş Görüşmesi Teknikleri konularında uzun yıllar çalışmış ve eğitimler vermiştir. Çeşitli Kişisel Gelişim eğitim ve atölyelerinde yer alarak insanın iç dünyasına yönelik çalışmalarını derinleştirmiştir. Hepsi bir yana, Zor İnsanlarla Etkili İletişim, Kişilik Tipleri, Kişilik Analiz Yöntemleri, Ennegram Kişilik Modelleri ve buna bağlı İletişim Biçimleri, Kariyer Koçluğu, Motivasyon, Tükenmişlik gibi, hayatın insanları sınadığı noktalarda, mücadele edebilmeyi konu eden çalışmalarda eğitim vermeye ve yazılar yayınlamaya devam etmektedir.