fbpx

Sürdürülebilir Yaşam Dosyası: Karbon Ayak İzi Nedir? Nasıl Azaltılır?

Hiç Dünya’nın ateşinin çıkabileceğini düşünmüş müydünüz? Seller, orman yangınları, sık görülen sıcak hava dalgaları… Hepimiz bunları gerek yaşadığımız yerde gerek haberlerde görüyoruz. The National Centers for Environmental Information’a (NCEI) göre 2020, tarihte 2016’dan sonraki en sıcak yıl olmuştur.

Küresel ısınmadaki bu artış ise Dünya atmosferindeki sera gazının artışından kaynaklanmaktadır. İklim  uzmanı Prof. Dr. Benjamin Cook, bu durumu şöyle açıklar: “Atmosfer, Güneş’ten gelen enerjinin geçmesine izin verir ama normalde Dünya’nın uzaya salacağı bu enerjiyi sera gazı emer ve hapseder. Böylece daha fazla enerji ve daha yüksek sıcaklıklar meydana gelir.”

Atmosferdeki karbondioksit düzeyi, Dünya’nın ısı deneticisi için en büyük kontrol düğmesi olarak değerlendiriliyor. Bu yüzden de küresel ısınma ve iklim değişikliği üzerine yapılan konuşmalarda, “karbon ayak izi” konsepti oldukça önem kazandı.

İlgini çekebilir: Sürdürülebilir Yaşam Dosyası: Evdeki Gıda Atığını 6 Adımda Nasıl Azaltabiliriz?

Peki ne anlama geliyor bu “karbon ayak izi”?

Karbon ayak izi, insan kaynaklı faaliyetler nedeniyle hepimizin kolektif olarak yaydığı toplam karbon miktarıdır. Mevcut durumda Dünya, her yıl yaklaşık dokuz milyar ton karbondioksite eş değer karbon emisyonu üretiyor. Bu emisyonların yaklaşık yarısı okyanuslar ve karasal biyosfer tarafından emiliyor. Ne var ki geride atmosferde birikmek üzere yaklaşık dört milyar ton karbondioksit fazlalığı bırakıyor.

Örnek vermek gerekirse yapılan araştırmalara göre Amerika’da karbon emisyonuna neden olan en büyük nedenler şunlardır:

  • Ulaşım: %29
  • Elektrik kullanımı: %25
  • Endüstriyel faaliyetler: %23
  • Ticari amaçlı ve konutlar için kullanılan ısıtma: %13
  • Tarım: %10

İlgini çekebilir: Akdeniz Diyeti: En İyi ve Uygulanabilir Diyet Yaklaşımlarından

Karbon ayak izimizin çevre üzerindeki etkileri nelerdir?

1. Gittikçe kuruyan toprak

Küresel ısınma, kara ve suyun ısı kapasitelerindeki farklılıklar nedeniyle Dünya’nın her yerinde aynı derecede görülmez. Kara yüzeyi su yüzeyinden daha hızlı ısındığı için bu durum toprağı normalden daha da kuru bir hale getirir. Bu da bitki örtüsünü etkiler ve önü alınamayan yangınların daha kolay yayılmasına neden olur.

2. Isınan okyanus sıcaklığı

Okyanus, yüzeyinin altında karadan daha fazla ısı tutabilse de ısı, sonunda yüzeye ulaşır ve okyanus yüzeyi sıcaklığında anomalilere neden olur. Bunun yanı sıra ısınan deniz sıcaklığı, balık türleri için büyük bir tehdit oluşturur ve mercan resiflerinin ağarmasına neden olur.

İlgini çekebilir: Her Yönüyle Vegan Beslenme: Yararları, Dikkat Edilmesi Gerekenler, Alternatif Gıdalar

3. Okyanus asitlenmesi

Atmosfere her geçen gün daha fazla karbondioksit saldıkça okyanuslar da bu fazlalığı emmeye çalışırken daha da asidik bir yapıya dönüyor. Bu, tüm deniz canlılarının, özellikle de asidik koşullar altında koruyucu kabuklarını ve iskeletlerini oluşturamayan istiridye, midye, deniz planktonları ve mercan resiflerinin sağlığı üzerinde doğrudan sonuçlar doğuruyor.

4. Buz rezervlerinin kaybı ve yükselen deniz seviyesi

Isınma eğiliminin enlemlere göre farklılık göstermesi durumuna “polar amplifikasyon” deniyor. Buna göre Kuzey enlemleri ve Kuzey Kutbu, dünyanın geri kalanından daha hızlı ısınıyor ve bu, karadaki kar örtüsü süresinin ve arktik deniz buzu ile dağ buzullarının hacimlerinin azalmasına neden oluyor. Eriyen buz rezervleri de, sürekli yükselen deniz seviyesi anlamına geliyor. Bu eğilim ise şiddetli hava koşullarında, kıyı bölgelerindeki taşkın riskini artırıyor. Bunun yanı sıra kıyı şeridindeki yerleşim yerlerine de zarar vererek ve ekonomik kayıplara yol açarak kalıcı değişikliklerin yaşanma olasılığını tetikliyor.

İlgini çekebilir: Ev Yapımı Badem Sütü Tarifi: Sağlıklı mıdır? Yararları Nelerdir?

Karbon ayak izimi nasıl azaltabilirim?

Sera gazı emisyonunda küresel ölçekte bir düşüş için, fosil yakıt kullanımından sıfır karbonlu enerji kaynaklarına doğru büyük geçişler gerekiyor. Bunun için de her ülkenin bu geçişi teşvik edecek politikalara ihtiyacı var. Belki de bireylerin yapabileceği en etkili şeylerden biri, örgütlenmek ve hükümete hızlı bir önlem için baskı yapmaktır. Ama yine de hepimiz sürdürülebilir bir yaşam tarzı benimseyerek bu çevreci yaklaşımı destekleyebiliriz.

İşte karbon ayak izinizi nasıl azaltabileceğinize dair birkaç örnek:

  • Aile nüfusunuzu sınırlandırmak (en yüksek etki)
  • Arabasız bir yaşam (yüksek etki)
  • Sebze ağırlıklı beslenme düzenine geçmek (yüksek etki)
  • Geri dönüşümü sağlamak (orta derece etki)
  • Çevre dostu ampul (düşük etki) 

Yardımcı Kaynak: What Is a Carbon Footprint — And Why Does It Matter?, goodhousekeeping.com

Sevgiyi yayalım! Paylaş: