fbpx

Aşkın Psikolojisi: Aşk Tipolojisine Göre 6 Farklı Aşk Tipi

Birbirimize rastlamadan evvelki hayatımız sahiden birbirimizi aramaktan başka bir şey değilmiş… Ne aradığımızı bilmeden aramak. Şimdi içim rahat, aradığını bulan ve başka hiçbir şey istemeyen biri gibi sukunet içindeyim. Dünyada bundan büyük bir saadet olur mu? – İçimizdeki Şeytan, Sabahattin Ali.

İçimizdeki Şeytan, benim için aşkın en saf halinin anlatıldığı eşsiz bir roman. Aşk ile ilgili yazı yazacağımdan hemen altını çizdiğim cümlelere göz attım ve aşkı anlatan bu paragrafını sizlerle paylaşarak yazıya başlamak istedim. Sabahattin Ali’ye göre dünyanın en büyük saadeti olan aşka bir de psikoloji bakış açısından bakalım mı?

İlgini çekebilir: Aşkın 5 Farklı Kimyası: Seninki Hangisi?

Aşk, içinde pek çok farklı duygudan parçalar barındıran karmaşık oluşum bir duygu. İçinde sevgi, neşe, tutku, kıskançlık, nefret, özlem gibi saymakla bitmeyecek kadar çok duygu barındırıyor. Böylesi karmaşık bir duyguyu çözmek de kolay değil tabi. Edebiyat, felsefe, resim, müzik, tiyatro, sinema,heykel gibi pek çok alan aşkı anlamak ve anlatmak için yüzyıllardır çabalıyor. E tabi psikoloji de böylesi güçlü bir duyguyu incelemeden duramamış ve böylece aşk ile ilgili çeşitli tipolojiler, kuramlar geliştirilmiş.

Üniversitede sosyal psikoloji dersinde aşk üzerine bir kuram olduğunu görünce çok şaşırmıştım. Bir o kadar da ilgimi çekmişti tabi. Sizlerin de ilgisini çekeceğini düşünerek bu yazımda aşk tiplerinden bahsetmek istedim. Shakespeare’in Romeo ve Juliet’ini, Gustav Klimt’in Öpücük isimli resmini besleyen, üzerine sayısız kült eserin ortaya konulduğu aşk duygusuna bir de kuramsal bir bakış açısından bakalım.

Aşk tipleri

Aşk üzerine çalışmalar yapan pek çok kişi, tek bir aşk kavramının olmadığının, aksine farklı aşk kavramları olduğunun üzerinde durmuştur. Ben bu araştırmacılardan biri olan Lee’nin aşk tipolojisini sizlerle paylaşmak istiyorum.

Lee’nin aşk tipolojisine göre 6 farklı aşk tipi vardır. Bunlardan üçü temel tipler iken diğer üçü ikincil aşk tipidir. İkincil aşk tipleri, temel aşk tiplerinin birleşiminden oluşur.

İlgini çekebilir: Yaşadığım Gerçek Aşk mı Takıntılı Aşk mı?

Temel aşk tipleri

1. Eros aşk:

Romantik aşk olarak da bilinen Eros aşk tipinde, tutku ve romantizm başroldedir. Yıldırım aşkı olarak da tanımlanabilir. Cinsel çekim ve tutku ön plandadır. Partnerler için fiziksel görünüm önemlidir.

2. Ludus aşk:

Bir diğer adı oyun tipi aşk olan Ludus tipi aşkta ilişki, deyimi yerindeyse bir oyun gibidir. Flört aşaması dediğimiz, kişilerin birbirine karşı oynadığı küçük oyunlar bu aşk tipine örnek olarak verilebilir. Partnerler arasında bağ henüz gelişmemiştir. Derin bir tutku ve bağdan söz edilmez. Arada sırada iletişim kurulur.

3. Storge aşk:

Kalıcı aşk olarak da adlandırılan bu aşk tipi, anlık tutkuların yerini dostluk ve şefkatin aldığı yavaş ama kalıcı adımlarla ilerlenen aşkı ifade eder. Kişiler arasında bağ kuvvetlidir.

İkincil aşk tipleri

1. Mania aşk:

Eros ve Ludus tiplerinin birleşmesiyle ortaya çıkan bu aşk tipinde kaybetme korkusu ağırlıklıdır. Kıskançlık çok fazla görülür. Aşırı sahiplenmenin var olduğu aşk tipi de denebilir.

2. Pragma aşk:

Ludus ve Storge tiplerinin birleşmesi ise ortaya realizmi çıkarır. Çünkü işin içinde mantık dışılığı körükleyecek tutku yoktur. Mantıklı düşüncelerin ön planda olduğu bu aşk tipinde kişi makul, kendisine uygun bir partner arayışındadır. Duyguların gelip geçici olduğu, maddi unsurların daha önemli olduğu düşüncesi ilişkiye hakimdir.

İlgini çekebilir: Aşkı Canlı Tutmak İçin 5 Öneri

3. Agape aşk:

Eros ve Storge aşk tiplerinin birleşmesi ise özgecilik anlayışını ortaya çıkarır. Bu aşk tipinde karşılıksız sevgi söz konusudur. Karşı taraftan beklenti söz konusu değildir. Kişi bir görev bilinciyle aşkını yaşar ancak beklentiye girmez. Karşı tarafın mutluluğu ön plandadır.

Lee’nin aşk tipolojisi, tek bir aşk tanımının olamayacağını, kişilerin aşkı farklı anlayışlarla sürdürebileceğini ifade ediyor. Tüm insanları bu kadar ilgilendiren bir duygu nasıl tek bir tanıma sığabilir ki? Milyarlarca farklı insanın yaşadığı bu duyguyu anlatacak mutlak tek bir doğru mümkün olabilir mi? Sizce de öyle değil mi? Her çiftin aşk anlayışı farklı. İlişki dinamikleri de farklı. Doğal olarak beklentiler ve memnun olma düzeyleri de farklı. Bir çıkarım yapacak olsak, ilişkilerimizde yaşadığımız çoğu sorunun, partnerimizden farklı bir aşk tipini benimsememizden kaynaklanabileceğini söyleyebiliriz sanırım.

Sizin aşk tanımınız hangisi? Siz hangi aşk tipini benimsiyorsunuz? Eğer bir ilişkiniz var ise ilişkinizin hangi aşk tipine sahip olduğunu düşünüyorsunuz?

Aşk dolu günler diliyorum.

Yardımcı Kaynak:  Sosyal Psikoloji, Nuri Bilgin.

Sevgiyi yayalım! Paylaş:

Kendini bildi bileli psikolog olmak isteyen Özge Karatuğ, Ege Üniversitesi Psikoloji Bölümünü bitirdi. Ardından 2 yıl özel sektör ve kamu sektöründe çalışıp en başından beri istediği psikoterapist olmak hedefini gerçekleştirmek için istifa etti ve İstanbul’a taşındı. Psikoterapist olma yolunda Klinik Psikoloji Yüksek Lisans eğitimini tamamladı. Şu anda psikolojinin her alanıyla ilgili sürekli okumaya, araştırmaya, öğrenmeye ve bu öğrendiklerini uygulamaya devam etmektedir. Terapi ekolü olarak Bilişsel Davranışçı Terapi başta olmak üzere Şema Terapi, Mindfulness Temelli Terapi ve Kabul ve Kararlılık Terapisi yaklaşımlarını benimsemekte.